امروز: سه شنبه 09 خرداد 1396 برابر با 30 می 2017

غبار فراموشی بر ضرب‌المثل‌های گیلكی

  • سه شنبه, 14 دی 1395
  • اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم
ضرب‌المثل‌ها و كنایه‌ها بخشی از هویت و فرهنگ هر سرزمین به شمار می‌آیند كه از گذشته‌های دور بر عمق كلام انسان‌ها و شیوایی بیانشان افزوده است...
ضرب‌المثل‌ها و كنایه‌ها بخشی از هویت و فرهنگ هر سرزمین به شمار می‌آیند كه از گذشته‌های دور بر عمق كلام انسان‌ها و شیوایی بیانشان افزوده است. در گستره سبز گیلان زمین نیز از دیربازمثل‌ها و كنایه‌های شیرین و پندآموزی رواج داشته كه به مرور زمان، مغفول واقع شده‌اند. با نشستن غبار بی‌اعتنایی بر زبان مادری و كمرنگ شدن كاربرد گیلكی در زندگی روزمره گیلانی‌ها، حالا اصلاً دور از ذهن نیست كه مثل‌ها و کنایه‌های آن نیز به دست فراموشی سپرده شود؛ اما اهمیت این موضوع از چشمان گیلان‌پژوهان و علاقه‌مندان به ادبیات گیلكی پوشیده نمانده است. یكی از اقدامات انجام گرفته در این عرصه انتشار كتاب «ورنا مثل» به كوشش «برزو دلاور» و «‌محمد قدیر عظیمی» است كه مدتی قبل آیین رونمایی از آن در انجمن شعر و ادب شیدای انزلی برگزار شد.
ضرب‌المثل‌های غرب گیلان
«برزو دلاور» در گفت‌وگو با همشهری اظهار می‌كند: با گسترش زندگی ماشینی، ما نسبت به گذشته خویش بی‌اطلاع مانده‌ایم. هدفم از نگارش این كتاب در كنار احیای گویش و فرهنگ گیلان زمین، یادآوری تجارب اجدادمان و استفاده از آنهاست.
وی با بیان اینكه در«ورنا مثل» به ضرب‌المثل‌ها و کنایه‌های گیلكی غرب گیلان پرداخته شده است، می‌افزاید: از سال 1347 تحقیق و مطالعه‌ درباره واژه‌ها، اشعار و ادبیات گیلكی را آغازكرده‌ام. دلاور با تصریح بر تنوع لهجه‌های گیلكی و گرامیداشت یاد و خاطره زنده‌یاد «منوچهر ستوده» یادآور می‌شود: استاد ستوده با توجه به دقت نظری كه روی واژه‌های گیلكی داشت، نزدیك به یك ماه در روستای آبكنارانزلی سكونت یافت تا با گویش غرب گیلان آشنا شود.
 وی در ادامه با اشاره به انتشار دو كتاب «بازی‌های فراموش شده غرب گیلان» و «فرهنگ مختصر گیلكی» كه پیش از این با همراهی «محمد قدیر عظیمی» منتشر كرده است، می‌گوید: سرزمین‌های مختلف دارای ضرب‌المثل‌های خاص خود هستند و برای حفظ آن می‌كوشند؛ اما در گیلان به این موضوع توجه درخوری نشده است. ضرب‌المثل‌ها دارای ریشه و هدف هستند اما متأسفانه، ضرب‌المثل‌های گیلكی در حال از بین رفتن هستند. دلاور همچنین از گیلك زبانان خواست تا در انتشار جلد دوم این كتاب یاری‌گر مؤلفان باشند و اگر ضرب‌المثلی در ورنا مثل نیامده است آن را یادآوری كنند تا در جلد دوم این كتاب به آنها اشاره شود.
توجه به گیلكی در مدارس
«محمد قدیر عظیمی‌» كه دبیر بازنشسته فلسفه و منطق و عربی است در گفت‌وگو با همشهری اظهار می‌كند: همواره هویت و اصالت شهر و استانم برایم بسیار حائز اهمیت بوده و حدود 30 تا 40 سال است كه به این موضوع می‌پردازم و هزاران صفحه در مورد گیلان مطالعه كردم. باید توجه داشت كه زبان گیلكی بسیار گسترده و متنوع است و در فواصل كوتاه جغرافیایی با تغییرات بسیار مواجه می‌شویم. برای جمع‌آوری این ضرب‌المثل‌ها در روستاها حضور یافتم و با روستاییان به گفت‌وگو نشستم چراكه آنها هنوز این مثل‌ها را به كار می‌برند اما در شهرها این‌گونه نیست.
این پژوهشگر با اشاره به اهمیت احیای زبان گیلكی و مهجور ماندن آن در خانواده‌های گیلانی می‌گوید: از یك زمانی بسیاری از گیلك زبانان احساس كردند كه باید با فرزندانشان فارسی صحبت كنند. در حالی كه پدر و مادر من با اینكه هر دو تحصیلكرده بودند اما با فرزندان خود گیلكی صحبت می‌كردند، فرزندان من هم بر حفظ گیلكی و صحبت كردن به این زبان تأكید دارند.
عظیمی بیان می‌كند: به عقیده من در هر استان اول زبان فارسی و سپس زبان محلی آن استان به‌عنوان زبان دوم باید تدریس شود. در سال‌های خدمتم در آموزش و پرورش همواره این موضوع را به دانش‌آموزان یادآوری می‌كردم و یك درس اختیاری در نظر گرفته شده را به گیلان‌شناسی اختصاص می‌دادم و از آنها می‌خواستم درباره مواردی چون محلات و ریشه اسامی آنها تحقیق كنند.
 وی در پایان به‌عنوان كتاب اشاره می‌کند و می‌گوید: «ورنا» در لغت به معنای سمت، سو و طرف است و در برخی كتاب‌های قدیمی، ورنا به گوشه‌ای از گیلان و مازندران اطلاق شده است.همشهری
انتهای پیام/083451
 

 

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
منتشرشده در یاداشت و مقالات
خواندن کد خبر: 12421

ارسال نظر

انتشار نظرات در پایگاه اطلاع رسانی رشت پرس به معنی تائید آن نیست. رشت پرس نظرات حاوی توهین و افترا و با حروف غیرفارسی را منتشر نخواهد کرد.


آخرین اخبار

با ما در تماس باشید

عضویت در خبرنامه اخبار رشت

اخبار گوناگون

انتخاب مخاطبین

حالت های رنگی